مناطق مساعد برای کشت درختچه زرشک

برای تعیین نواحی مساعد برای کاشت زرشک عواملی مانند دما، بارش و نم نسبی روزانه مهم می باشد.

در تحقیقاتی که صورت گرفته است از نقشه های سطوح ارتفاعی، شیب ، جهت شیب، نقشه سه بعدی، پوشش گیاهی، کاربری اراضی و خاک منطقه جنوب خراسان استفاده شده است.

شرایط اقلیمی یکی از مهم تولید و تعیین گونه محصول است و بهره برداری از زمین عمدتا براساس کیفیت این عامل استوار است.

زرشک دارای بیش از 660 گونه است که فقفط نوع بی دانه آن به عنوان محصول باغی پرورش می یابد.

زرشک بی دانه در هیچ جای جهان کشت نمی شود و فقط در ایران کشت می شود.

نخستین محل پرورش زرشک بی دانه روستای افین قاین می باشد. یکی دیگر از با سابقه ترین مناطق در زمینه کشت و پرورش زرشک بی دانه ، بخش درمیان از توابع بیرجند می باشد.

در خشکسالی های اخیر خراسان جنوبی درختچه زرشک نشان داد که در برابر کم آبی مقاوم و زنده می ماند.

در نتیجه این محصول  از منابع پایدار منطقه به حساب می آید و توجه به گسترش و توسعه کشت آن نوعی اطمینان خاطر برای کشاورزان و ثبات اقتصادی منطقه می باشد.

زشک به عنوان محصول غالب باغی منطقه تا سال 1360 تنها 704 هکتار سطح زیر کشت و 941 تن تولید داشته است. در سال 1361 به 1423 هکتار یعنی به بیش از دوبرابر افزایش یافت و این روند همچمنان ادامه داشته است.

در حال حاضر سطح زیر کشت به بیش از 8 برابر رسیده که تولید محصول خشک آن 5هزار تا 8هزار تن می باشد.

شرایط دمایی نواحی مساعد برای کاشت زرشک

شروع رشد زرشک در دمای روزانه 15 تا 18 درجه سانتی گراد است.

گلدهی در دمای 19 تا 23 درجه سانتی گراد

شروع رکود زمستانی در دمای 7 تا 11 درجه سانتی گراد اتفاق می افتد.

زرشك بي دانه نسـبت بـه سـرما مقـاوم است و در نواحی کوهستانی با زمستان های سرد به خوبی رشد و نمو می کند.

از طرفی گرمای شدید تابستان در دشت های کم ارتفاع همراه با بادهای گرم عامل محدود کننده در رشد محصول و تاثیر منفی روی میوه های زرشک دارد.

دوره رویشی درختچه زرشک 220 تا 235 روز به طول می انجامد.

در سرمازدگی شکوفه های درختچه زرشک به دلیل ظهور دیرهنگام آنها به ندرت به محصول ضرر می رساند.

اما سرمازدگی میوه ها در صورت روبرو شدن با سرمای زودرس پاییزه یا برداشت دیرهنگام به محصول ضرر می رساند.

مناطق زرشک کاری منطقه عمدتا در 1000 تا 3000 متر ارتفاع از سطح دریا قرار دارند که از آب و هوای سردتر  و تا زمان ظاهر شدن گل ها 30 تا 40 روز طول می کشد.

طول گل دهی تا زمان به بار نشستن میوه

زمان گلدهی شکوفه زرشک

گلدهی گیاه اواسط اردیبهشت و حدود 20 روز طول می کشد.

در این دوره در برخی از مناطق زرشک کاری ، بادهای گرم بهاری، با ریزش گلها عملکرد محصول را کاهش می دهد.

آغاز تشکیل میوه از اواخر اردیبهشت تا اوایل خرداد و در اواخر تیرماه ، میوه شروه به تغییر رنگ کرده و تا اواسط مرداد ماه رنگ آنها از سبز به ارغوانی تغییر می کند.

در این دوره بادهای گرم کویری با دمای بالا به میوه ها آسیب می رساند.

میوه ها از اواخر مهرماه تا اواسط آبان ماه رسیده و اماده برداشت است.

منطقه مناسب برای کشت زرشک

براساس نقشه خاک، نواحی مساعد برای کاشت زرشک بیشترین مساحت منطقه 32 درصد و مناطق مناسب برای کشت زرشک فقط 13 درصد منطقه را پوشش می دهد.

چنانچه براساس نقشه خاک مناطق کویری با خاک شور که در جنوب شرقی و شرق منطقه قرار دارد، شرایط مناسبی برای کشن زرشک ندارند.

هرچه در درون منطقه و کوه پایه ها نزدیک می شویم، خاک مساعدتر می شود.

شیب مناسب برای کشت زرشک 5 تا 10 درجه است. در این گروه شیب های مناسب برای کشت زرشک 12 درصد مساحت منطقه و شیب های ضعیف 3 درسد از مساحت منطقه را پوشش می دهد.

عمده مساحت شیب های بین صفر تا 5 درصد را در برمی گیرد.

مناطق نسبتا ضعیف در نقشه کاربری اراضی با 58 درصد پوشش می دهند. براساس نقشه بارش، جنوب و جنوب غربی ، خشک و از نظر کاربری اراضی هم شرایط لازم برای کشت را ندارد.

مناطق مناسب محدوده بسیار کوچکی را روی نقشه در برمی گیرد.

میزان بارندگی در کشت محصول زرشک مهمترین عامل است.

مناطق مناسب با رطوبت نسبی بیشتر از 26 درصد در قسمت های شمال و شمال شرقی را در بر می گیرد.

دمای 11 درجه سانتیگراد روزانه، مکان های مناسب برای رشد زرشک می باشد.

در ناحیه جنوب خراسان جنوبی مناطق مستعد کشت زرشک بسیار بیشتر از آنچه در شرایط فعلی کاشت می شود، می باشد.

مناطق وسیعی در این منطقه توان رشد این درختچه را دارند.

در نقشه فعلی کشاورزی  منطقه باغات میوه اغلب درختچه های زرشک است، محدوده بسیار کوچکی را اشغال کرده اند.

در نتیجه منطقه توان زیادی بر ای گسترش این درختچه را داراست.

منطقه عالی ، خوب و نسبتا خوب هر یک به ترتیب مساحت 1318 ، 5915 و 19169 کیلومتر مربع را به خود اختصاص داده اند.

بالاترین امتیاز را عوامل اقلیمی به خود اختصاص داده است که نشان دهنده تاثیر عناصر اقلیمی در تعیین مکان مناسب برای کشت زرشک دارد.